Zabiegi z użyciem nici liftingujących, nici PDO lub innych nici medycznych są często oferowane jako usługi estetyczne. W praktyce jednak nie można traktować ich jak zwykłych zabiegów kosmetycznych. Polegają one na wprowadzeniu materiału pod skórę, wiążą się z naruszeniem ciągłości tkanek, ryzykiem powikłań oraz koniecznością uprzedniej oceny stanu zdrowia osoby poddającej się zabiegowi.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty wykonywanie zawodu lekarza polega na udzielaniu przez osobę posiadającą wymagane kwalifikacje świadczeń zdrowotnych, w szczególności na badaniu stanu zdrowia, rozpoznawaniu chorób, leczeniu, rehabilitacji oraz udzielaniu porad lekarskich. Zabieg polegający na wprowadzeniu nici pod skórę nie ma zatem charakteru wyłącznie pielęgnacyjnego. Jest procedurą wymagającą wiedzy medycznej, oceny przeciwwskazań oraz umiejętności właściwego postępowania w przypadku wystąpienia powikłań.
Istotne znaczenie ma również art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej. Przepis ten definiuje świadczenie zdrowotne jako działania służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działania medyczne wynikające z procesu leczenia albo przepisów odrębnych regulujących zasady ich wykonywania. Z kolei art. 3 ust. 1 tej ustawy stanowi, że działalność lecznicza polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych. Jeżeli więc dana procedura estetyczna ma charakter medyczny, powinna być wykonywana przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia zawodowe oraz w warunkach właściwych dla udzielania świadczeń zdrowotnych.
W aktualnym stanowisku Ministerstwa Zdrowia dotyczącym procedur medycyny estetyczno-naprawczej wskazano, że procedury te są świadczeniami zdrowotnymi. Ministerstwo podkreśliło, że są to procedury obarczone ryzykiem powikłań oraz zagrożenia życia lub zdrowia, dlatego powinny być wykonywane przez lekarzy posiadających odpowiednie kwalifikacje. W katalogu procedur objętych tym stanowiskiem wskazano wprost procedury medyczne z użyciem nici medycznych, co obejmuje również zabiegi określane potocznie jako nici liftingujące.
Kosmetyczka, kosmetolog ani inna osoba nieposiadająca kwalifikacji zawodowych lekarza nie powinna zatem wykonywać zabiegów z użyciem nici liftingujących, jeżeli zabieg ma charakter procedury medycznej. Ukończenie kursu lub szkolenia komercyjnego nie jest równoznaczne z uzyskaniem prawa wykonywania zawodu lekarza. Nie daje również uprawnienia do wykonywania świadczeń zdrowotnych, które wymagają kwalifikacji medycznych.
Ministerstwo Zdrowia wskazało także, że procedura medycyny estetyczno-naprawczej powinna być wykonywana od początku do końca przez osobę uprawnioną, tj. lekarza. Obejmuje to kwalifikację pacjenta do zabiegu, przeprowadzenie procedury, prowadzenie dokumentacji, a także rozpoznanie i leczenie ewentualnych powikłań. Ma to szczególne znaczenie w przypadku nici liftingujących, ponieważ możliwe powikłania obejmują między innymi zakażenie, stan zapalny, krwiaki, asymetrię, przemieszczenie nici, uszkodzenie naczyń lub nerwów oraz konieczność dalszej interwencji lekarskiej.
Wykonanie takiego zabiegu przez osobę nieuprawnioną może prowadzić do odpowiedzialności cywilnej, a w określonych przypadkach również odpowiedzialności karnej. Jeżeli po zabiegu wystąpią powikłania, pacjent może dochodzić roszczeń na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, w szczególności art. 415 k.c., zgodnie z którym kto z winy swojej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. W przypadku uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia zastosowanie może mieć również art. 444 § 1 k.c., który przewiduje obowiązek naprawienia wszelkich wynikłych z tego powodu kosztów, w tym kosztów leczenia, konsultacji lekarskich, leków czy zabiegów naprawczych. Pacjent może także dochodzić zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę na podstawie art. 445 § 1 k.c.
Odpowiedzialność może ponosić nie tylko osoba, która faktycznie wykonała zabieg, lecz także podmiot prowadzący gabinet, jeżeli dopuścił do wykonania procedury przez osobę nieposiadającą wymaganych kwalifikacji. Roszczenia pacjenta mogą obejmować zwrot ceny zabiegu, zwrot kosztów leczenia, odszkodowanie za utracone zarobki, zadośćuczynienie za ból, stres, oszpecenie lub pogorszenie jakości życia, a także ustalenie odpowiedzialności na przyszłość, jeżeli skutki zabiegu mogą ujawnić się dopiero po pewnym czasie.
Nie można również wykluczyć odpowiedzialności karnej. Jeżeli w następstwie zabiegu dojdzie do naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia, znaczenie mogą mieć przepisy art. 156 lub art. 157 k.k., w zależności od charakteru i stopnia uszczerbku na zdrowiu. W sytuacji, w której wykonanie zabiegu przez osobę nieuprawnioną naraża pacjenta na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, rozważeniu może podlegać także art. 160 k.k.
Przed poddaniem się zabiegowi z użyciem nici liftingujących warto zweryfikować, czy osoba wykonująca procedurę jest lekarzem lub lekarzem dentystą posiadającym prawo wykonywania zawodu. Pacjent może poprosić o podanie imienia, nazwiska oraz numeru prawa wykonywania zawodu, a także sprawdzić, czy zabieg odbywa się w podmiocie wykonującym działalność leczniczą. Szczególną ostrożność powinny budzić sytuacje, w których zabieg jest oferowany w gabinecie kosmetycznym przez osobę przedstawiającą się jako kosmetyczka, kosmetolog, linergistka lub specjalista medycyny estetycznej, ale nieposiadającą prawa wykonywania zawodu lekarza.
Jeżeli po zabiegu doszło do powikłań, w pierwszej kolejności należy skonsultować się z lekarzem i zadbać o bezpieczeństwo zdrowotne. Następnie warto zabezpieczyć dokumentację, w szczególności potwierdzenie zapłaty, korespondencję z gabinetem, formularze zgody, zdjęcia przed i po zabiegu, dokumentację medyczną leczenia powikłań, dane osoby wykonującej zabieg oraz dane podmiotu prowadzącego gabinet. Materiał ten może mieć istotne znaczenie przy ocenie odpowiedzialności oraz przy dochodzeniu roszczeń.
Podsumowując, zabiegi z użyciem nici liftingujących nie powinny być traktowane jako zwykłe usługi kosmetyczne. W świetle obowiązujących przepisów oraz stanowiska Ministerstwa Zdrowia procedury medycyny estetyczno-naprawczej, w tym procedury z użyciem nici medycznych, powinny być wykonywane przez osoby posiadające kwalifikacje lekarskie. Kosmetyczka lub kosmetolog nie nabywa takich uprawnień wyłącznie przez ukończenie kursu lub uzyskanie certyfikatu szkoleniowego. Dla pacjenta oznacza to konieczność zachowania ostrożności przy wyborze gabinetu, a w razie powikłań możliwość dochodzenia roszczeń od osoby lub podmiotu odpowiedzialnego za nieprawidłowe wykonanie zabiegu.
